Wat als je geen keuze hebt?

Dit is misschien een blog anders dan je van me gewend bent. Is het wel een blog? Een boekrecensie? Een samenvatting? Voor mij is het vooral het doorgeven van een inspirerende boodschap. De boodschap van Edith Eva Eger, die in haar boek ‘De keuze’ prachtig wordt weergegeven.
De boodschap dat, wat je omstandigheden ook zijn, je altijd een keuze hebt. De keuze voor vrijheid. De keuze om het leven ten volle te ervaren.
Als jij wel eens zegt, denkt of voelt dat je geen keuze hebt, lees dan vooral verder.

Overlevingsverhaal

Het levensverhaal van Edith is aangrijpend. Onvoorstelbaar. Heftig. Ik lees hoe ze als 16-jarig meisje naar Auschwitz wordt gedeporteerd. Met onmenselijke gruwelijkheden wordt geconfronteerd. En uiteindelijk, meer dood dan levend, wordt bevrijd.
Maar misschien meer nog dan haar overlevingsverhaal word ik geraakt door haar missie: zoveel mogelijk mensen helpen om echte vrijheid te ervaren. Dat doet ze zo vanuit elke vezel dat ze zelfs op 90-jarige leeftijd nog een drukke praktijk runt en regelmatig lezingen geeft.

Zinnen

Ik lees ‘De keuze’ en kan haast niet stoppen met het onderstrepen van zinnen. Zinnen die me raken. Zinnen waarbij ik denk aan de verhalen van mijn klanten. Mijn klanten, die lijden onder dagelijkse teleurstellingen en uitdagingen in het leven. Mijn klanten, die ik zo gun dat ze hun eigen keuzes maken die hen bevrijden van dat lijden, zodat ze in volledige vrijheid kunnen leven. Ik heb er mijn zinnen op gezet. Omdat ik weet dat het kan. En in deze zinnen voel waar ik voor sta. Omdat het mijn missie is.

Hoe?

In deze vierde alinea heb ik nog niet helder op welke manier ik dit ga doen. Ik kan lang nadenken over de vorm. Past het wel in één blog? Maak ik er een drieluik van? Ach, ik schrijf gewoon verder en zie wel waar ik uit kom.

Geen hiërarchie in lijden

Graag wil ik beginnen met de opmerking van Edith dat er geen hiërarchie is in lijden. Zij benadrukt dat er niet zoiets is als een schaal waarop we leed kunnen indelen in meer of minder ernstig. De woorden van een vrouw die de concentratiekampen overleefde… Voor iedereen die wel eens zegt: ‘ik mag niet klagen, ik heb het toch goed’. Of zich, in vergelijking met anderen, afvraagt ‘waar hèb ik het over?’ Ik moet meteen hand in eigen boezem steken, jij ook?

De boodschap is dat als we onze gevoelens wegredeneren of -relativeren, of onszelf veroordelen om de emoties die we ervaren vanwege de uitdagingen in ons leven, hoe onbetekenend deze uitdagingen ook lijken, dat we dan nog steeds kiezen voor de slachtofferrol. We zien dan niet meer dat we een keuze hebben.
Bij mijn klanten herken ik dergelijke afweermechanismen. Vaak lukt het me om alleen de worsteling te zien, en er geen oordeel aan te hangen (zoals de persoon zelf vaak wel doet). Met compassie kijk ik naar deze worsteling. De kunst is om ogenschijnlijk kleinzielig leed niet te vergelijken met leed waarover we het met zijn allen eens zijn dat het Groot Leed is. Wat de persoon ervaart is reëel leed.

Schijnbaar onbetekenende zorgen vertegenwoordigen grotere pijn. De overeenkomst is dat mensen reageren op een situatie waar ze geen vat op hebben omdat deze niet liep zoals ze wilden of hadden verwacht.

Leven is lijden

De volgende overweging is de waarheid dat leven zonder lijden niet bestaat. Iedereen zal onplezierige ervaringen hebben in het leven. We zullen dingen niet goed doen, we krijgen niet altijd wat we willen, we zullen tegenslagen kennen. Dat is onderdeel van het mens-zijn. Het probleem is dat we gaan geloven dat pijn, fouten en teleurstellingen iets zeggen over wat we waard zijn”.
We nemen onbewust de overtuiging aan dat we er niet bij horen, het niet goed doen, het niet waard zijn als we authentiek zijn. Zo ontstaan mechanismen als aanpassen, ons anders voordoen, perfectionisme, controle willen uitoefenen. Kortom, het mechanisme van onze ware aard ontkennen.

Sleutel tot bevrijding

Na haar bevrijding emigreert Edith naar Amerika. Ze is ontsnapt. Maar ze is nog niet vrij. Ze is niet vrij van de nachtmerries, schuldgevoel en angst. Ze ontdekte dat het gevoel van ballingschap niet van buitenaf kwam, maar van binnenuit. Ze beschrijft het als het deel van zichzelf dat haar gevangen hield door niet te geloven dat ze het had verdiend om alles te hebben overleefd, dat ze nooit waardig genoeg zou zijn om ergens bij te horen.
De sleutel tot echte vrijheid lag dus ook bij haarzelf.

In het boek ‘De zin van het bestaan’ van mede-overlevende en later mentor en vriend Viktor Frankl, dat ze tijdens een college van een student krijgt, leest ze zinnen die haar leven zullen veranderen:
“Een persoon kan alles worden afgenomen, behalve één ding: de laatste van de menselijke vrijheden, namelijk in alle gegeven omstandigheden kunnen kiezen welke houding je aanneemt, je eigen weg kunnen kiezen.”
Elk moment is een keuze. Hoe naar een ervaring ook is, we kunnen altijd kiezen hoe we reageren.
Deze woorden brengen Edith terug naar wat haar moeder tegen haar zei, op een nacht in de trein op weg naar Auschwitz: Onthoud dat niemand dat wat je in je eigen gedachten hebt van je af kan pakken.

Daar voeg ik graag aan toe: stuur je gedachten naar waar jij wilt zijn.

Ook jij hebt de sleutel tot in volledige vrijheid voor jezelf kiezen zelf in handen. Door de poort naar je binnenste te openen en de schat die daar verborgen ligt te ontdekken.

Ik waardeer het zeer als je me in een reactie laat weten wat je uit dit blog meeneemt.
Heb je nog een zetje nodig? Lees het boek ‘De keuze’. Wat mij betreft een must-read.
Ik hoop dat het je aanzet om te kiezen voor wat je ècht wilt.
Wil je graag begeleiding in je ontdekkingsreis? In een gratis sessie kijk ik graag met je mee en help ik je uitvogelen welke stappen jij kunt zetten.